ห้องที่ 1
ประวัติศาสตร์

เรียนรู้ประวัติเมืองนครศรีธรรมราช และประวัติผ้าทอเมืองนครศรีธรรมราช

ไปห้องประวัติศาสตร์
ห้องที่ 2
สุนทรียศาสตร์

เรียนรู้ขั้นตอนการทอผ้า และอุปกรณ์การทอผ้า

ไปห้องสุนทรียศาสตร์
ห้องที่ 3
คุณค่าของอาชีพ

เรียนรู้คุณค่าในด้านต่างๆของการทอผ้า

ไปห้องคุณค่าของอาชีพ
ห้องที่ 4
เรียนรู้ทดลองทำ

พื้นที่สร้างสรรค์สินค้าจากผ้าทอ ออกแบบสินค้าได้ด้วยตนเอง ได้สินค้าตรงตามรสนิยมและความชอบ

ไปห้องเรียนรู้ทดลองทำ

โครงการวิจัยสร้างประสบการณ์เรียนรู้ร่วมกันในการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์จากผ้าทอพื้นบ้านภาคใต้

ติดต่อ :-

ผศ.ดร.สุภาภรณ์ ชัยอารยะเลิศ

supaporn.chai@psu.ac.th
ที่อยู่ :-

คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอุตสาหกรรม

มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ติดต่อ :-

ผศ.ดร.สุภาภรณ์ ชัยอารยะเลิศ

supaporn.chai@psu.ac.th
ที่อยู่ :-

คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ประวัติความเป็นมา

ผ้ายกเมืองนคร

ผ้ายกเมืองนคร เป็นผ้าพื้นเมืองเอกลักษณ์ของท้องถิ่นนครศรีธรรมราช วิถีชีวิตความเป็นอยู่และขนบประเพณีเป็นองค์ประกอบที่สำคัญผลักดันให้เกิดการเรียนรู้คิดค้นวัตถุทั้งเส้นไหม เส้นทอง เส้นฝ้าย และเส้นใยสังเคราะห์ นำมาใช้ในการทอเป็นเครื่องนุ่งห่มที่มีความงามทางวัฒนธรรม และสามารถประดิษฐ์ ลวดลายต่างๆ สืบทอดกันมาแต่โบราณ แล้วพัฒนาเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัยและประโยชน์การใช้สอยเรื่อยมา

สันนิษฐานว่าคงจะมีการทอผ้ามาตั้งแต่ ในสมัยอาณาจักรตามพรลิงค์แล้ว เนื่องจากตามพรลิงค์ (นครศรีธรรมราช) เป็นเมืองท่าสถานการค้าที่สําคัญ ศูนย์กลาง การซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้า ทั้งจีน อินเดีย และชาติต่างๆ ผ้าจากจีนและอินเดีย จึงเป็นสินค้าออกที่นํามาขายในคาบสมุทรไทย จากการติดต่อค้าขายทําให้เกิดการเผยแพร่ถ่ายทอดทางศิลปวัฒนธรรม

อ่านเพิ่มเติม

ที่มา:

จันทรา ทองสมัคร (2554)

พิพิธภัณฑ์

สถานที่จัดแสดงผ้าเมืองนครโบราณ

นครศรีธรรมราช

พิพิธภัณฑ์วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร

นำทาง

ที่ตั้ง: 435 ถ. ราชดำเนิน ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช 80000

นครศรีธรรมราช

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ

นำทาง

ที่ตั้ง: ถนนราชดำเนิน, ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช 80000

สงขลา

พิพิธภัณฑ์วัดมัชฌิมาวาส วรวิหาร

นำทาง

ที่ตั้ง: 222 ถ. ไทรบุรี ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา 90000

สงขลา

สถาบันทักษิณคดีศึกษามหาวิทยาลัยทักษิณ

นำทาง

ที่ตั้ง: สถาบันทักษิณคดีศึกษา 53/2 หมู่ 1 ตำบลเกาะยอ อำเภอสงขลา จังหวัดสงขลา 90100

สงขลา

ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

นำทาง

ที่ตั้ง: 15 ถ. กาญจนวนิช ตำบลคอหงส์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา 90110

นครศรีธรรมราช

ศูนย์วัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช

นำทาง

ที่ตั้ง: 1 หมู่ที่ 4 มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช ตำบลท่างิ้ว อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช 80000

สุนทรียศาสตร์

ผ้าทอยกดอก
ของกลุ่มทอผ้า

ผ้าทอยกดอกสามารถนำไปใช้เป็นเสื้อผ้า กระเป๋า หมวก หรือสินค้าหลากหลายประเภท

ลายพิกุลโบราณ

กลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

ลายกลีบบัว

กลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

ลายพิมพ์พอง

กลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

ลายมะลิก้านแย่ง

กลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

ลายมณฑาทิพย์

กลุ่มทอผ้าบ้านเนินมวง

ลายดอกกระจูด

กลุ่มทอผ้าบ้านเนินมวง

ลายดอกพิกุล

กลุ่มทอผ้าบ้านเนินมวง

ลายผอบ

กลุ่มทอผ้าบ้านมะม่วงปลายแขน

ประสบการณ์จาก
ช่างทอผ้า

คุณค่าของอาชีพทอผ้าจากช่างทอผ้าของกลุ่มผ้าทอในจังหวัดนครศรีธรรมราช

“อาชีพนี้ช่วยสร้างรายได้ให้คนในชุมชน ไม่ต้องลำบากไปหางานไกล ได้อยู่ใกล้บ้าน ได้อยู่กับครอบครัว” “อยากจะฝากให้ผู้คนหันมาใช้ผ้ายกเมืองนครเยอะๆ ช่วยซื้อช่วยอุดหนุนสินค้าและให้เด็กรุ่นหลังสนใจอาชีพนี้มากขึ้นเพราะเป็นอาชีพที่ทำได้ตลอด มีรายได้เข้ามาเรื่อยๆ”

นางละออง บัวเพ็ชร์ อายุ 65 ปี

ประธานกลุ่มทอผ้ามะม่วงปลายแขน

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2519 ทำเป็นอาชีพหลัก

สามารถทอลายพิมพ์ใหญ่ ลายดอกพิกุล ลายดอกรัก ลายไทย ลายพิมพอง ลายพิกุลล้อม ลายขนมเปียกปูน ลายข้าวโพด ลายผอบ และลายไทย

ดิฉันชื่นชอบอาชีพนี้เนื่องจากคุณย่าเคยทำมานาน เมื่อท่านเสียชีวิตตัวเองเลยเข้ามาทำอาชีพนี้สืบต่อจากคุณย่า และดิฉันเองมีใจรักที่จะทำอาชีพนี้ เพราะเป็นอาชีพ และเป็นสินค้าที่เป็นที่รู้จักของคนนครศรีธรรมราชมาอย่างช้านาน”

นางมณี บัวเพ็ชร์ อายุ 54 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้ามะม่วงปลายแขน

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2530 ทำเป็นอาชีพหลักควบคู่ไปกับการทำสวน

สามารถทอลายพิกุล ลายพิกุลล้อม ลายขนมเปียกปูน ลายข้าวโพด ลายผอบ และลายไทย

“อาชีพทอผ้าที่ทำอยู่ตอนนี้ช่วยให้มีรายได้ที่สามารถเลี้ยงครอบครัวได้ เพราะเมื่อทอผ้าเสร็จ 1 ผืน ทางกลุ่มก็มีส่วนแบ่งให้ที่น่าพึงพอใจ” “อาชีพทอผ้าเป็นอาชีพที่อิสระ ทุกคนในกลุ่มคอยสอนคอยแนะนำลวดลายต่างๆ ทำให้ได้รู้จักสนิทสนมกัน” “รู้สึกภาคภูมิใจที่ได้มาทำอาชีพนี้ และมีความสุขมากที่ได้มาทำอาชีพนี้ อยากจะทำอาชีพนี้ไปเรื่อยๆ จนกว่าจะทำไม่ไหว”

นางกิน๊ะ ทะนะมาด อายุ 50 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้ามะม่วงปลายแขน

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2530 ทำเป็นอาชีพหลัก

สามารถทอลายพิกุล ลายดอกรัก ลายไทย ลายพิมพอง และลายพิกุลล้อม

“เริ่มต้นอาชีพนี้จากการรู้จักพี่ๆ ในกลุ่มทอผ้านี้ ตอนนั้นก็กำลังว่างงานอยู่พอดี พี่ๆ ในกลุ่มเลยชวนมาทอผ้า พอมาลองทำก็รู้สึกดีมาก เพราะช่วยสร้างรายได้ให้เราอย่างดี” “รู้สึกมีความสุขที่มาทำอาชีพนี้ เพราะมีเพื่อนฝูง ได้สังคมการทำงานที่ดี หัวหน้ากลุ่มมีความใส่ใจสมาชิกกลุ่ม

นางพมร บุญช่วย อายุ 40 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้ามะม่วงปลายแขน

เริ่มทอปี 2540 ทำเป็นอาชีพหลัก

“ดิฉันมาทำอาชีพนี้ เพราะได้พูดคุยกับสมาชิกที่อยู่ในกลุ่มทอผ้าอยู่แล้ว เลยทำให้สนใจในอาชีพนี้ และตอนนี้ก็ทำเป็นอาชีพหลัก ดิฉันรู้สึกดีมากๆ ที่ได้มาทำอาชีพนี้ เพราะช่วยสร้างรายได้ ช่วยสร้างสมาธิมากขึ้น” “ดิฉันรู้สึกภูมิใจที่ได้มาทำอาชีพที่ต้องใช้ความประณีต และได้ผลิตของที่สวยงามขนาดนี้ออกมาก”

นางรงกิย๊ะ ออกราโชติ อายุ 62 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้ามะม่วงปลายแขน

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2535 ทำเป็นอาชีพหลัก

สามารถทอลายพิกุล และลายพิกุลล้อม

“หลังจากลาออกจากที่ทำงานที่เก่าก็กลับมาอยู่บ้านดูแลพ่อแม่ จึงมองหาอาชีพเสริมให้กับครอบครัว เลยมาเรียนรู้การทอผ้าในกลุ่ม จนตอนนี้ก็มาทำเป็นอาชีพหลักทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น จนสามารถส่งลูกเรียนได้” “ดิฉันมีความภาคภูมิใจที่ได้มาทอผ้าลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ของกลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค”

นางเพ็ญศรี พิกุลทอง อายุ 53 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2554 ทำเป็นอาชีพหลักควบคู่ไปกับการทำสวน

สามารถทอลายดอกจูด ลายดอกพิกุล ลายมะลิก้านแย่ง ลายพิกุลโบราณก้านแย่ง ลายขอพระราชทาน และลายเข็มแก้ว

“อาชีพนี้ก็ช่วยสร้างรายได้” “ดิฉันมีใจรักในการทำอาชีพนี้มาก มีความสุขกับอาชีพนี้ เพราะเราจะมาทำตอนไหนก็ได้ มีอิสระในการทำงาน”

นางเสาวนีย์ จันทร์ปาน อายุ 50 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2554 ทำเป็นอาชีพหลักควบคู่ไปกับการทำสวน

สามารถทอลายดอกจูด ลายดอกพิกุล และลายมะลิก้านแย่ง

“อาชีพนี้ทำให้เราได้อยู่กับเพื่อนฝูง ได้ฝึกสมาธิให้จดจ่อกับการทอผ้า “อาชีพนี้สร้างรายได้เสริม หลังจากทำสวนเสร็จก็มาทอผ้า”

นางอำนวย เกิดแก้ว อายุ 62 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2538 ทำเป็นอาชีพหลักควบคู่ไปกับการทำสวน

สามารถทอลายดอกจูด และลายดอกพิกุล

“ทำอาชีพนี้ช่วยฝึกให้เราใจเย็นขึ้น มีเพื่อนร่วมงานมีสังคมมากขึ้น ช่วยสร้างรายได้เสริมที่จุนเจือครอบครัวเพิ่มขึ้น ดิฉันมีความสุขกับการทำอาชีพนี้”

นางเสริมสุข หนูพริก อายุ 48 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2544 ทำเป็นอาชีพหลักควบคู่ไปกับการทำสวน

สามารถทอลายกลีบบัว ลายดอกจูด ลายสุพรรณสาร และลายดอกพิกุล

“เนื่องจากเกิดการระบาดของ COVID-19 ทำให้ดิฉันตกงาน จึงกลับมาอยู่บ้าน แล้วเห็นคนในครอบครัวทำอาชีพนี้อยู่ก็เลยสนใจ เลยเข้ามาลองฝึกฝนทำดู รู้สึกชอบก็เลยทำแบบจริงจัง ทำให้ได้อาชีพใหม่ ได้มาอยู่ร่วมกับเพื่อนๆ ในชุมชน”

นางวิไล ช่วยคล้าย อายุ 36 ปี

สมาชิกกลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

เริ่มทอผ้าเมื่อปี 2562 ทำเป็นอาชีพหลักควบคู่ไปกับการทำสวน

สามารถทอลายทานตะวัน ลายขอพระราชทาน ลายดอกพิกุล และลายเข็มแก้ว

“เจอผลกระทบจากสถานการณ์ไวรัส COVID-19 เลยตกงานกลับมาอยู่บ้าน ได้รู้จักกับพี่ๆ ที่ทำอาชีพเลยสนใจมาลองทำดู อาชีพนี้สร้างรายได้จุนเจือครอบครัวได้ดี” “ได้เจอพี่ๆ ที่ทอผ้าด้วยกันช่วยสอนให้ทำลวดลายต่างๆ รู้สึกดีกับอาชีพนี้มาก”